Trong thực tế, rất nhiều trường hợp vay mượn tiền giữa người thân, bạn bè, người quen chỉ thỏa thuận bằng lời nói, chuyển khoản hoặc giao tiền trực tiếp mà không lập giấy vay nợ. Đến khi phát sinh tranh chấp thì bên cho vay gặp khó khăn trong việc chứng minh khoản tiền đã giao, còn bên vay lại phủ nhận nghĩa vụ trả nợ.
⚖️ VẬY KHÔNG CÓ HỢP ĐỒNG, GIẤY NỢ CÓ ĐÒI ĐƯỢC TIỀN KHÔNG?
Câu trả lời là: VẪN CÓ THỂ KHỞI KIỆN và yêu cầu Tòa án buộc trả nợ nếu có căn cứ chứng minh việc vay mượn thực tế xảy ra.
📖 CƠ SỞ PHÁP LÝ
🔹 Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015:
Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay và khi đến hạn bên vay phải hoàn trả tài sản cùng loại.
🔹 Điều 119 Bộ luật Dân sự 2015:
Giao dịch dân sự có thể được xác lập bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể, trừ trường hợp pháp luật quy định bắt buộc bằng văn bản.
➡️ Như vậy, pháp luật không bắt buộc hợp đồng vay tiền phải lập thành văn bản, nên việc vay bằng lời nói vẫn có giá trị pháp lý nếu chứng minh được việc giao nhận tiền.
📌 NHỮNG CHỨNG CỨ CÓ THỂ DÙNG ĐỂ CHỨNG MINH KHOẢN VAY
✅ Sao kê chuyển khoản ngân hàng
✅ Tin nhắn Facebook, Zalo, SMS
✅ Ghi âm cuộc gọi
✅ Người làm chứng
✅ Giấy viết tay, giấy chốt nợ
✅ Nội dung xác nhận trả lãi hoặc hẹn trả tiền
✅ Các lần chuyển tiền có nội dung “cho vay”, “mượn tiền”, “trả lãi”…
⚠️ Nhiều trường hợp bên vay cố tình xoá tin nhắn hoặc phủ nhận giao dịch, tuy nhiên nếu bên cho vay có chứng cứ điện tử hợp lệ thì vẫn có thể được Tòa án chấp nhận.
📌 TÌNH HUỐNG THỰC TẾ
A cho B vay 300 triệu đồng để làm ăn. Do quen biết nên hai bên không lập giấy vay nợ, tiền được chuyển khoản nhiều lần. Sau đó B không trả tiền và cho rằng đây là “tiền góp vốn”.
Khi giải quyết tại Tòa án, A cung cấp:
✔️ Sao kê ngân hàng
✔️ Tin nhắn B hứa trả nợ
✔️ Nội dung chuyển khoản ghi “cho mượn tiền”
Kết quả: Tòa án xác định có quan hệ vay tài sản và buộc B phải thanh toán toàn bộ số tiền cùng lãi suất chậm trả theo quy định pháp luật.
📖 CĂN CỨ VỀ NGHĨA VỤ CHỨNG MINH
🔹 Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015:
Đương sự có nghĩa vụ đưa ra chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu của mình là có căn cứ và hợp pháp.
➡️ Vì vậy, người cho vay cần chủ động thu thập chứng cứ ngay từ đầu để tránh rủi ro khi tranh chấp.
📌 CÁCH GIẢI QUYẾT KHI BÊN VAY KHÔNG TRẢ TIỀN
1️⃣ Thương lượng, yêu cầu thanh toán bằng văn bản
2️⃣ Gửi thông báo yêu cầu trả nợ
3️⃣ Khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền
4️⃣ Yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời nếu có dấu hiệu tẩu tán tài sản
5️⃣ Sau khi có bản án có thể yêu cầu Cơ quan Thi hành án cưỡng chế thi hành
⚠️ LƯU Ý QUAN TRỌNG
❌ Không nên chỉ giao tiền bằng tiền mặt mà không có chứng cứ
❌ Hạn chế vay mượn bằng “niềm tin”
❌ Nên lập giấy vay tiền rõ thời hạn, lãi suất, chữ ký
❌ Khi chuyển khoản cần ghi rõ nội dung giao dịch
💡 Trong nhiều vụ việc, người cho vay thắng kiện không phải vì có “hợp đồng đẹp”, mà vì biết lưu giữ chứng cứ đúng cách.
